Strona domowa / Biznes / Alternatywne źródła finansowania firm rodzinnych

Alternatywne źródła finansowania firm rodzinnych

Firma rodzinna poszukująca kapitału na rozwój przedsiębiorstwa powinna rozważyć możliwości pojawiające się w wyniku z rozwoju globalnego rynku kapitałowego. Przykładami tego typu finansowania są private equity oraz mezzanine capital, które z góry nie skazują na ograniczenie wpływu rodziny na przedsiębiorstwo.

Firmy rodzinne znacząco różnią się od przedsiębiorstw o bardziej zdywersyfikowanej strukturze własnościowej. Charakteryzują się one bowiem awersją do ryzyka finansowego i korzystania z mechanizmu dźwigni finansowej. W takim przypadku preferowany będzie droższy kapitał własny, co motywowane jest obawą przed utratą kontroli nad przedsiębiorstwem.

Teoria hierarchii źródeł finansowania

Teoria hierarchii zwana też teorią wyboru sformułowana w 1984 roku przez S. Myersa i N. Majlufa przedstawia preferencje przedsiębiorstw w zakresie korzystania ze źródeł finansowania. W finansowaniu działalności, podmioty wykorzystują najpierw źródła wewnętrzne takie jak zyski zatrzymane, nadwyżki środków pieniężnych oraz krótkoterminowe aktywa finansowe. Dopiero gdy zostaną one wyczerpane, podmioty wykorzystują fundusze zewnętrzne. W ich przypadku pierwszeństwo mają kolejno kredyty bankowe, emisja papierów dłużnych, hybrydowe papiery wartościowe, a na końcu akcje*. Według badania własnego przeprowadzonego przez ObserwatorFinansowy.pl (2013) aż 39% badanych firm rodzinnych miało wskaźnik udziału kapitałów własnych w finansowaniu majątku o wartości 91-100 proc. Przedsiębiorstwa rodzinne nie są przychylne finansowaniu działalności w oparciu o kapitał obcy, ponieważ ich właściciele obawiają się utraty kontroli nad biznesem. Dla tego typu podmiotów podstawowe znaczenie w ramach finansowania zewnętrznego mają kredyt bankowy oraz leasing nie generujące zmiany w strukturze własnościowej podmiotu.

Alternatywne źródła finansowania

Owocem rozkwitu rynków finansowych są alternatywne sposoby finansowania większych przedsięwzięć spoza rynku publicznego takie jak mezzanine capital lub private equity wraz z jego odmianą w przypadku projektów we wcześniejszych stadiach jak venture capital. Według badania własnego przeprowadzonego przez ObserwatorFinansowy.pl (2014) zaledwie 1% z 369 badanych firm rodzinnych wykorzystało formę finansowania działalności jaką jest venture capital. Zaś tylko 0,8 proc. mezzanine capital. Tak niski ich udział w strukturze finansowania polskich przedsiębiorstw rodzinnych może wynikać z braku świadomości jak różne możliwości dają tego typu fundusze. W 2015 roku Polska stała się celem 54% całości inwestycji private equity w Europie Środkowej i Wschodniej**.

Venture capital

Venture capital jako odmiana private equity obejmuje inwestycje na niepublicznym rynku kapitałowym dokonywane w fazie rozpoczęcia działalności przez przedsiębiorstwo, we wczesnej fazie jego rozwoju oraz jego ekspansji. W zamian za udziały w biznesie fundusze VC zapewniają środki finansowe, dzięki którym podmiot może rozwijać swoje produkty lub usługi.

Mezzanine capital

Mezzanine capital jest szerokim pojęciem i obejmuje instrumenty łączące elementy kapitału własnego i obcego. Wpływa to na elastyczność i możliwość dostosowania do potrzeb przedsiębiorstwa. Przykładem tego typu instrumentu są obligacje zamienne, których koszty kuponu odsetkowego ponosi spółka-emitent. Kapitałodawca ma prawo do zamiany wyemitowanych przez spółkę obligacji na jej akcje/udziały, według z góry określonych reguł. Z punktu widzenia przedsiębiorcy istotnym jest też fakt, że finansowanie mezzanine w rozumieniu ekonomicznym jest kapitałem. Nie wpływa więc ono na ograniczenie zdolności kredytowej przedsiębiorstwa. Jeżeli podmiot staje się niewypłacalny, najpierw zaspokajane są roszczenia dłużników kapitału obcego, następnie wierzycieli, a na końcu dawców kapitału własnego. Przedsiębiorstwa uzyskują zatem finansowanie bez utraty kontroli przez oddanie praw głosu inwestorom.

Private equity

Celem private equity jest osiągnięcie zysku z przyrostu kapitału w perspektywie średnio- i długoterminowej. Fundusze tego typu finansują podmioty nowe i rozwijające się, ale również spółki w przedostatnim stadium cyklu życia przedsiębiorstwa – dojrzałości, które planują wejście na giełdę w przewidywalnej przyszłości, wymagają restrukturyzacji bądź też zmieniają właścicieli lub strukturę własnościową. Proces poszukiwania inwestorów może być motywowany wieloma przyczynami, jednak dwoma głównymi jest sprzedaż firmy lub wzmocnienie potencjału wzrostu przedsiębiorstwa. W pierwszym przypadku transakcji podlegać będzie pakiet większościowy lub 100 proc., podczas gdy w drugim przypadku sprzedany zostanie pakiet mniejszościowy w czego wyniku inwestor nie będzie w stanie przejąć kontroli nad spółką, a jedynie wspomóc ją swoim doświadczeniem zarządczym i nadzorczym.

Dla właścicieli firm rodzinnych istotną cechą private equity oraz mezzanine capital jest możliwa niewielka ingerencja inwestorów w zarządzanie przedmiotem inwestycji. Zachowanie niezależności jest spowodowane tym, że inwestorzy mniejszościowi nie zajmują się zarządzaniem operacyjnym spółką portfelową i w kompetencjach kadry zarządzającej widzą ważne źródło jej sukcesu rynkowego. Nie mniej jednak w celu kontroli realizacji projektu inwestycyjnego, wymagane jest stworzenie przejrzystych systemów informacyjnych oraz objęcie stanowiska przez inwestora w organach nadzorczych spółki.

Firma rodzinna finansująca się alternatywnymi źródłami pozyskiwania kapitału otrzymuje szanse na dynamiczny rozwój bez konieczności transferu kontroli i utraty rodzinnego charakteru. Udziały mniejszościowe, kapitał hybrydowy oraz opcje odkupu przez dotychczasowych właścicieli to tylko niektóre z alternatywnych sposobów finansowania, które pozwalają na zachowanie wpływu rodziny na przedsiębiorstwo.

Na temat rozterek związanych z obecnością inwestora w firmie rodzinnej przeczytać można na stronie: https://cmt-advisory.pl/publikacje/inwestor-finansowy-w-firmie-rodzinnej-wrog-czy-przyjaciel/

*Duliniec A., (2015), Wybór źródeł finansowania a optymalna struktura kapitału w przedsiębiorstwie, Zeszyty naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr. 855
**Central and Eastern Europe Statistics 2015, EVCA, Brussels, August 2016

Autor: Piotr Fidor Młodszy Analityk CMT

O CMT Advisory

CMT Advisory
Potencjałem CMT Advisory są ludzie. Łączymy pracę z pasją zawodową. Akademicka wiedza wsparta wieloletnim doświadczeniem praktycznym dają gwarancję najwyższej jakości i profesjonalizmu. CMT ADVISORY redaguje sekcję finansową serwisu serwisu familybusiness.pl.

Zobacz również

Firmy rodzinne to nie druga liga! Rezultatom może zagrozić jedynie brak konsensusu co do przyszłości!

Analiza efektywności działania firm rodzinnych daje ciekawe, przeczące obiegowej opinii o braku profesjonalizmu działania firm rodzinnych wnioski.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.